La Meuse toujours, et pour toujours...

Onlangs hebben we een bezoek gebracht aan het Musée barrois in Bar-le-Duc voor de tentoonstelling La Meuse vue par les peintres. Het was een lange maar mooie rit vanuit Saint-Laurent en we hebben genoten van de mooie landschappen, de rivier, de dorpen en de steden. Na lange tijd was dit een feest der herkenning. 

Bescheiden van opzet, stelde de tentoonstelling zeker niet teleur. Mooi gepresenteerd en goed gedocumenteerd. De werken waren een verrassende selectie van schilderijen, tekeningen en gravures uit de 19de en 20ste eeuw, met als absoluut hoogtepunt natuurlijk Jules Bastien-Lepage en Alfred Renaudin, deze laatste was voor ons een absolute ontdekking. Zijn grootste werk had een prominente plaats in het museum en siert bovendien het affiche en het prachtige boek. Een mooi beeld van de Meuse zoals het vroeger was, dans le temps...

Ook na zoveel jaren blijft de Meuse boeiend en mooi, het voelt als een deel van ons. Niettemin is dit het laatste verhaal op dit blog om niet in herhaling te vervallen. La Meuse toujours, et pour toujours...

Een grote verrassing

Een bezoek aan de Tefaf in Maastricht, een van de meest prestigieuze kunstbeurzen, is een waanzinnige beleving. Het enorme aanbod aan oude en moderne kunst die op een prachtige manier gepresenteerd wordt is zonder meer overweldigend. Schilderijen, boeken, incunabelen, beelden en allerhande voorwerpen, je kunt het zo gek niet bedenken. Ook al ben je geen koper, er valt enorm veel te genieten.

Met name als je argeloos van de ene stand naar de andere loopt en plotseling, totaal onverwacht, oog in oog staat met een schilderij van Jules Bastien-Lepage! En « Au temps des vendanges » is beslist niet zijn minste werk. Het is prachtig van coloriet en de compositie met de centrale figuur die haar hoofd wegdraait is ontegenzeggelijk opvallend.

Dit werk uit 1880 is een prachtig voorbeeld van zijn naturalistische stijl die heel goed past bij de keuze van zijn onderwerpen. Met name zijn impressies van het boerenleven in en rond Damvillers doen er hun voordeel mee.

Een galerie uit London bracht dit werk op de markt namens een particuliere verzamelaar. Het trok veel belangstelling, reden waarom het al gereserveerd was. De prijs viel helaas buiten mijn budget...

C’est curieux !

Onlangs stond er in de regionale krant een opvallend bericht: tijdens zijn staatsbezoek aan Armenië begin oktober had president Sarkozy een sculptuur aangeboden om de goede relatie tussen beide landen te onderstrepen. Daar is op zich niets vreemds aan ware het niet dat het een copie betrof van een beeld van Rodin dat de schilder Jules Bastien-Lepage voorstelt. Buitengewoon curieus!

Het origineel staat bij de graftombe van Bastien-Lepage in Damvillers, zijn geboorteplaats in het noorden van de Meuse. Men vraagt zich af waarom gekozen is voor dit specifieke kunstwerk dat werd opgericht ter nagedachtenis aan een bijzondere schilder die helaas jong is overleden en niet voor een oorspronkelijk werk dat de band tussen Armenië en Frankrijk symboliseert.

Niets lijkt te duiden op specifieke banden tussen beide kunstenaars en Armenië en een motivering van deze keuze is ook niet te vinden. Zowel de websites van het Musée Rodin als van de Franse regering en verschillende nieuwsbronnen geven geen uitsluitsel op dit punt. In een politiek getinte toespraak bedankte Sarkozy zijn gastheer Armenië weliswaar voor alles wat de Armeense vluchtelingen zijn land hadden gebracht, en bovendien is Frankrijk altijd een heel goede ambassadeur van de eigen cultuur, maar de achtergrond van deze gift blijft een groot raadsel.

Bastien-Lepage heeft slechts een klein oeuvre achtergelaten. Niet erg bekend bij een groot publiek maar kenners weten zijn werk op waarde te schatten. Een groot deel van zijn schilderijen is verspreid over musea in Europa, Amerika en Australië en een kleine collectie is te zien in het museum in de citadel van Montmédy. Wie houdt van de Meuse en van kunst kan niet om het werk van Jules Bastien-Lepage heen.

Terecht is Damvillers trots op zijn illustere zoon en zijn leven en werk worden zorgvuldig in herinnering gehouden. Men beschouwt dit dan ook als een erkenning van «hun» schilder die zo treffend het leven in een arm boerendorp in beeld heeft gebracht.

Op doorreis naar het zuiden

Vanwege de verhuizing naar Elsloo was er in de zomer niets van gekomen om naar Saint-Laurent te gaan, en ook de schilderstage die gepland was voor juni moest verschoven worden naar september. Ditmaal fungeerde het huis als een halteplaats naar het zuiden, meer bepaald Saint-Bérain in de Auvergne (departement Haute-Loire), dat scheelde toch heel veel kilometers.

De Auvergne is landschappelijk totaal anders dan de Meuse: bergachtig en vulkanisch, ruig en rotsig, stil en puur. Jaap en Ahmed van « Art et Création » hadden hun zaken perfect voor elkaar. De locatie, de deskundige begeleiding, de « haute cuisine » met een mediterraan tintje, en de goede ambiance in de groep schilders en beeldhouwers, alle ingrediënten waren aanwezig om eens helemaal af te schakelen van de dagdagelijkse beslommeringen. Natuurlijk was er wel eens discussie over vorm, inhoud en visie, maar dat had een positieve uitwerking op het resultaat. Het was beslist de moeite waard!

Ook in de Meuse zijn er mogelijkheden voor kunstzinnige stages. Een selectie:

• Marijke Verschoor - Beaufort-en-Argonne
  
• Atelier Buiten - Montmédy
  
• Ina en Ferdinand Pieterse - Fontaines-Saint-Clair
  
• Le Paradis - Buxerulles
  

Bonne année !

Voor deze aquarel heb ik eerlijk gezegd gebruik gemaakt van een zomerse foto, volop groen en de bomen helemaal in blad. Maar met wat handige « tips and tricks » van de Ruif-collega's is het een aardig winters tafereeltje geworden.

Alle vrienden, Meusiens d'adoption, en bezoekers van de webstek een voorspoedig, creatief en bovenal gezond 2009 gewenst.

Oefening baart kunst

In het bericht « Schitterend najaar! » van september staat een foto van een moestuin die ligt te pronken in de felle najaarszon. Ik stelde mij toen de vraag of ik dit als onderwerp voor een schilderij zou kunnen gebruiken en of er iets van terecht zou komen...

Welnu, ik ben aan de slag gegaan met aquarelverf en aquarelpotlood - materialen die ik graag combineer om lekker vrij te kunnen werken - maar het wilde niet echt vlotten. Te ambitieus misschien? Het lukte mij niet om er een goed geheel van te maken. Individuele onderdelen zoals de groenten en bomen gingen goed maar de flamboyante paarse aster - eigenlijk de belangrijkste eyecatcher - vormde een struikelblok.

Uiteindelijk heb ik het opnieuw geprobeerd met een klein formaat aquarelblokje en een watervaste dunne viltschrijver. Nu kwam de vaart er wel goed in en was het resultaat navenant! Of niet soms?

Een Meusien in Parijs

Het werk van de schilder Jules Bastien-Lepage heb ik leren kennen tijdens een expositie in 1984 in de citadel van Montmédy, en het sprak mij aan door zijn openheid, stijl, onderwerpen en coloriet. Vooral de boerenscènes zijn ontroerend en roepen heel goed het negentiende eeuwse plattelandsleven op in het noorden van de Meuse. En het is heden ten dage nog zeer herkenbaar. 

Een bezoek aan de tentoonstelling in het Musée d'Orsay in Parijs was dus onvermijdelijk en zonder meer de moeite waard! De getoonde werken kwamen uit alle windstreken. Het geheel van de werken was zeer boeiend en toonde het grote talent van de maker, van de kleinste schets of aquarel tot het grootste doek zoals « Saison d'octobre, récolte des pommes de terre ». Een expositie en ervaring om niet te missen!

Kunst

Lotharingen heeft door de eeuwen heen een aantal opvallende kunstenaars en stromingen voortgebracht die ook buiten de grenzen van de regio grote faam hebben verworven. Namen als de 16de eeuwse beeldhouwer Ligier Richier, de 17de eeuwse schilder Georges de la Tour, en de École de Nancy. Maar ook in de moderne kunst speelt Lotharingen een rol. Een impressie...

Jules Bastien-Lepage 1848-1884

Jules Bastien-Lepage was afkomstig uit Damvillers, niet ver van Saint-Laurent. Als kind was hij al in de weer met potlood en papier en het werd snel duidelijk dat hij veel talent had. Een opleiding tot kunstschilder lag echter niet in de lijn der verwachtingen en hij kreeg een baan bij de post. Maar het bloed kruipt waar het niet gaan kan en uiteindelijk ging hij toch studeren aan de École des Beaux-Arts in Parijs en later zelfs in Londen.

Bastien-Lepage ontwikkelde een eigen visie en naturalistische stijl die zich situeert tussen laat-romantisch en impressionistisch. Met name zijn kijk op de natuur en het platteland, ontdaan van iedere vorm van schone schijn en romantiek, was vernieuwend. Naast een reeks treffende society portretten heeft hij schitterende impressies van het plattelandssleven en dorpsfiguren nagelaten.

Zijn werk had redelijk succes en hij ontving zelfs belangrijke prijzen en onderscheidingen zoals het Légion d'honneur. Het is ondermeer te bewonderen in het Musée Bastien-Lepage in de citadel van Montmédy. Vijf jaar na zijn vroege dood werd zijn beeld onthuld in Damvillers, gemaakt door Auguste Rodin. Erachter werd een klein mausoleum gebouwd voor hem en zijn familie.

In 2007 werd van 6 maart tot 13 mei een retrospectieve expositie van zijn werk gehouden in het Musée d'Orsay in Parijs. En van 14 juni tot 3 september was deze expositie te zien in het Centre mondial de la paix in Verdun. Weliswaar kleiner van opzet dan in Parijs, heeft deze editie meer dan 15.000 bezoekers getrokken.

Een interessante uitleg van zijn schilderij Jeanne d'Arc door de fotograaf Robert Polidori is te zien in dit filmpje.

École de Nancy

Nancy, ook wel « Petit Paris » genoemd, is de hoofdstad van de Art nouveau, de decoratieve kunstvorm die bloeide in de jaren rond 1900, de Belle Époque. Glaswerk, meubilair, gebouwen : de toon werd gezet door kunstenaars als Daum, Gallé en Majorelle. Deze kunststroming stond niet op zichzelf maar had een sterke verwantschap met de Jugendstil in Duitsland en Oostenrijk, de Glasgow School of Art (Mackintosh) in Schotland, en met het werk van Gaudí in Barcelona. De belangrijkste musea in Nancy zijn het Musée de l'École de Nancy, het Musée des beaux arts, en het Musée lorrain.

Moderne kunst

De hedendaagse kunst wordt gekenmerkt door veelzijdigheid, confrontatie en engagement. Een interessante uiting hiervan is « land art », beeldende vormgeving die een relatie aangaat met natuur en landschap en in de open lucht het best tot zijn recht komt. Het project « Le vent des fôrets » is hier een prachtig voorbeeld van : thematiek en materiaal van de werken sluit aan bij de omgeving, en zij zijn geplaatst langs wandelroutes die vertrekken vanuit een zestal dorpen die ook bij het project betrokken zijn. De exposities in het park van het château van Cons-la-Grandville gaan door onder het thema « Le bestiaire fabuleux ». Fabeldieren, fantasie- en boerderijdieren, geplaatst in de omgeving van wat eens een kasteelpark was...

Eigen werk

Het landschap en de dorpjes zijn heel inspirerend om te tekenen en schilderen. Golvende graanvelden, heuvels in de verte, bijzondere oude gebouwen of kleine monumenten, bloemen, stenen, de kleuren van de aarde. In wezen is er weinig veranderd sinds de tijd dat Jules Bastien-Lepage in en rond Damvillers zijn onderwerpen vond.

Vooral kerktorens - zoals die van de basiliek in Avioth - zijn markante elementen in het landschap en functioneren vaak als een baken als je je verloren waant tijdens het wandelen. De kerkgebouwen - doorgaans niet toegankelijk - maken indruk door hun ontroerende eenvoud, overweldigende grootsheid, of het weemoedige kerkhof dat hen omringt.

En ook de mensen laten soms een onuitwisbare indruk na. Getuige hiervan is een portret van onze buurvrouw in Dombras - Madame Laurant - dat aan de hand van een foto ruim 20 jaar na dato werd geschilderd.

Alles wat de Meuse zo boeiend maakt is het waard om geschilderd worden, zonder enige andere pretentie dan het weergeven van een persoonlijke impressie...

Voor meer werk zie mijn pagina bij Expressiegroep de Ruif.