De Renaissance in de Meuse

De Renaissance is een van de belangrijkste periodes uit de geschiedenis en heeft sterke impulsen gegeven aan de ontwikkeling van kunsten en wetenschappen. Vandaag de dag zijn nog veel overblijfselen hiervan te bewonderen - met name op het gebied van architectuur en kunst – en de Meuse mag zich verheugen in een rijk patrimonium.

Als opmaat naar het jaar 2012 waarin een grote culturele manifestatie over de Renaissance in Lotharingen zal worden gehouden, heeft het tijdschrift la Gazette Lorraine een speciaal nummer uitgebracht over de Renaissance in de Meuse. Deze uitgave geeft op een bondige manier een beeld van deze stroming en wat er nog van resteert. Het is rijk geïllustreerd en goed gedocumenteerd, en brengt de belangrijkste voorbeelden van de Renaissance in het departement voor het voetlicht: kerken, kastelen, woonhuizen en kunst.

In het noorden van de Meuse zijn het grandioze kasteel van Louppy-sur-Loison en het schitterende dorp Marville de onbetwiste hoogtepunten. Het kasteel is nog altijd particulier bezit en kan in de zomer gedeeltelijk bezichtigd worden. De duiventil, de verschillende poorten, binnenplaatsen en de kapel zijn werkelijk uniek. In Marville hebben verschillende eigenaren hun krachten gebundeld in de vereniging « Marville Terres Communes » om het behoud van het erfgoed te bevorderen. Tijdens de « Journées européennes du patrimoine » op 17 en 18 september 2011 is het mogelijk om een aantal gebouwen waaronder het Maison refuge de l’Abbaye d’Orval en het Hôtel d’Egremont te bezoeken. Nieuws hierover zal worden gepubliceerd op de site van het Office de tourisme transfrontalier du Pays de Montmédy.

Het boekje « Renaissance en Meuse » is onder andere te koop bij de VVV in Avioth, waar deze zomer in de gotische basiliek – met een Renaissance preekstoel – een bescheiden tentoonstelling wordt gehouden. Voor de liefhebbers beslist de moeite waard!

Marville, een monumentaal dorp

Vandaag stond in de regionale krant l'Est Républicain een berichtje over de begraafplaats Saint-Hilaire, gelegen op een heuvel boven Marville. Het kruisbeeld dat bij de ingang hangt, genaamd « Le Christ des lépreux », is namelijk sinds kort als historisch monument geclasseerd. Het betreft een 17de eeuws eikenhouten beeld van regionale makelij. Het bijzondere is dat de armen omhoog gestrekt zijn - in tegenstelling tot de normale horizontale positie - bijna in lijn met het lichaam. De foto toont de plaatsing van het beeld in mei 1987 op zijn huidige plek nadat enkele jaren daarvoor de behuizing tijdens een storm door omgevallen bomen was vernield.

De geclasseerde begraafplaats Saint-Hilaire - genoemd naar een bisschop die de regio heeft gekerstend samen met Saint-Martin en Saint-Brice - stamt al uit de vroege middeleeuwen. Vanwege de talrijke grafmonumenten uit de 15de - 18eeuw, het romaanse kerkje en het knekelhuis is het een uniek stukje cultureel erfgoed in het noorden van de Meuse. Er is zelfs sprake van plaatsing op de werelderfgoedlijst van de UNESCO. De website « Cimetières de France et d'ailleurs » geeft een uitvoerige impressie van deze bijzondere plek.

Om die reden komen er veel bezoekers, waarvan sommigen bepaald verkeerde intenties hebben zoals te lezen valt in een bericht van Frankrijk-correspondent Olivier van Beemen. De ware toedracht van het vandalisme is echter nooit duidelijk geworden. Momenteel worden een twintigtal vernielde zerken door een gespecialiseerd bedrijf hersteld.

Oude stenen en spullen

Tijdens het jaarlijkse monumentenweekend in september hadden we het geluk om een van de meest bijzondere geclasseerde huizen van Marville te mogen bezoeken, het Maison refuge de l'abbaye d'Orval, dat twee eeuwen dienst deed als vluchtplaats voor de monniken van Orval in tijden van rampspoed. De eigenaar was zo vriendelijk ons een privérondleiding te geven, met alle bijzonderheden over de geschiedenis van het laat middeleeuwse pand, van de werkzaamheden die hij had uitgevoerd sinds de aankoop in 1995, en van het interieur.

Een van de meest curieuze details was de zogeheten « accroupi de Marville », een beeldhouwwerk van een gehurkte figuur die zijn achterwerk toont, en dat zich nota bene in de keuken bevindt! Een uitermate merkwaardige afbeelding die je niet in een dergelijk pand zou verwachten! De eigenaar wist te vertellen dat er meer van deze figuren bestaan in religieuze gebouwen en dat het de bedoeling was om de duivel te laten zien dat ze niet bang voor hem waren. De monniken hadden dus letterlijk « schijt aan de duivel ».

Een ander bijzonder gebouwtje dat we bezochten was de « lavoir de la Baurette », een wasplaats uit de 19de eeuw geschonken door de familie Kohn aan de vereniging « Marville Terre Commune » die heeft gezorgd voor een grondige restauratie. Het vernuftige van deze wasplaats is dat alle wasbekkens voortdurend schoon water krijgen aangevoerd, en dat het vuile water separaat wordt afgevoerd. De laatste jaren is er hernieuwde belangstelling voor het behoud van deze gebouwtjes die een belangrijke rol vervulden in de dorpen.

Het bezoek aan de kerk van Mont-devant-Sassey stond al jaren hoog op ons verlanglijstje want het gebouw is zelden open voor bezichtiging. De duizendjarige kerk is buitengewoon mooi gelegen, op een klein plateau boven het dorp en met een schitterend uitzicht. Ons wachten werd beloond want uiteindelijk verscheen er een oude baas met een grote sleutel: de burgemeester van Mont die met verve de rondleidingen verzorgt. De website van de kerk geeft een goede indruk van de cultuurhistorische rijkdom van dit romaanse/vroeggotischegebouw, waarvan het interieur schittert door puurheid en eenvoud. De sereniteit van de crypte met de mooie zuilen is werkelijk subliem!

Op zondag werd de tweede editie van de rommelmarkt gehouden in Saint-Laurent. Vooral de bewoners van het dorp waren goed vertegenwoordigd met hun kramen. Ondanks de koude wind was het een gezellige drukte. Natuurlijk vonden we nog een paar leuke dingen want je kan niet met lege handen thuiskomen. De topper was wel een zelfgemaakte ijzeren driepoot om een bloempot in te zetten voor de fabelachtige prijs van 20 eurocent! Dan kan je dag niet meer stuk...

Wandelen is heilzaam

Het najaar van 2006 was uitzonderlijk zacht. De bomen zaten tot december in het blad en hier en daar stonden bloemen nog zorgeloos te bloeien. Dus samen met wandelvrienden Jan en Wilbert de wandelschoenen aangetrokken voor tochten vanuit Marville en Avioth. Bekend terrein weliswaar, maar er is altijd veel onverwachts te zien en te beleven. Voorbeelden te over : een fresco in de basiliek van Avioth, de « fontaine de fer » in Breux, de zonnewijzer op het kerkje van Saint-Hilaire, de doortocht van een jachtgebied in het vizier van een peloton Belgische jagers, de geitenhoeder van Flassigny, rozebottels en bessen, en de geur van rottend blad. Bovendien is wandelen niet alleen goed voor de lichamelijke conditie, maar het schoont ook de geest een beetje op! 

Voor een impressie van deze wandelingen, klik op de links met een selectie van Wilbert's mooiste foto's : Marville - Avioth

Omgeving

De grote massa's toeristen trekken aan Lotharingen voorbij, gelukkig maar! Niettemin is er veel te zien dat de moeite meer dan waard is. Pittoreske dorpen en landschappen, kerken en kastelen en talloze andere kleine monumenten die getuigen van een rijk en vaak tumultueus verleden. Een selectie:

• Avioth: wonder van Middeleeuwse bouwkunst (filmpje - reportage van TV Lux)
  
• Brandeville: pittoresk dorp in de boomgaarden
  
• Lissey: een oud wijndorp
  
• Mangiennes: de stilte van het platteland
  
• Marville: overblijfsel van een rijk verleden
  
• Mont-devant-Sassey: prachtige romaanse/vroeg-gotische kerk
  
• Montmédy: dominante vesting gebouwd door Vauban
  
• Louppy-sur-Loison: imposant kasteel in klein gehucht
  

Versterkte kerken

Een bijzonder architectonisch en historische fenomeen zijn de versterkte kerken. In een gebied dat in het verleden vele malen werd geteisterd door oorlogen, plunderingen en andere uitingen van vandalisme, boden de kerkgebouwen een schuilplaats voor de lokale bevolking en hun vee. De kerken werden voorzien van ruimten - vaak onder een verhoogd dak - en van verdedigingswerken - bijvoorbeeld in de vorm van mezekauwen. In de versterkte kerk van Saint-Pierrevillers is een permanente expositie ingericht naar aanleiding van een complete inventarisering van dit soort kerken.

Wandelen en fietsen

De omgeving verkennen kan op velerlei manieren, maar te voet kan je het beste het landschap, de natuur en de bezienswaardigheden ervaren. Er zijn uitgezette wandelroutes vanuit Grand-Failly, in de omgeving van Damvillers, rondom Montmédy en in het Parc naturel régional de Lorraine. In de nabije omgeving zijn er lusvormige wandelingen in het Pays de Spincourt.

Boeren wandelen niet, dat is een luxe voor stedelingen. Daarom is er rond Saint-Laurent niet een goed net van wandelpaden en zijn begaanbare wegen en paden à priori bedoeld voor auto's, tractoren en landbouwmachines om wei- en akkerland en de bossen te kunnen bereiken. Niettemin biedt de « Chemin des moines » ons vanuit het dorp door het dal van de Othain een prachtige rondwandeling van enkele uren. En ook een « rondje Grand-Failly » is beslist de moeite waard.

Maar met een goede kaart is het prima te doen, ook al moet je soms door een stuk land banjeren omdat het pad ook is omgeploegd... En natuurlijk is fietsen ook een optie voor wie de kuiten wil ontwikkelen, door de Meuse of in het Parc naturel régional de Lorraine.