La Meuse toujours, et pour toujours...

Onlangs hebben we een bezoek gebracht aan het Musée barrois in Bar-le-Duc voor de tentoonstelling La Meuse vue par les peintres. Het was een lange maar mooie rit vanuit Saint-Laurent en we hebben genoten van de mooie landschappen, de rivier, de dorpen en de steden. Na lange tijd was dit een feest der herkenning. 

Bescheiden van opzet, stelde de tentoonstelling zeker niet teleur. Mooi gepresenteerd en goed gedocumenteerd. De werken waren een verrassende selectie van schilderijen, tekeningen en gravures uit de 19de en 20ste eeuw, met als absoluut hoogtepunt natuurlijk Jules Bastien-Lepage en Alfred Renaudin, deze laatste was voor ons een absolute ontdekking. Zijn grootste werk had een prominente plaats in het museum en siert bovendien het affiche en het prachtige boek. Een mooi beeld van de Meuse zoals het vroeger was, dans le temps...

Ook na zoveel jaren blijft de Meuse boeiend en mooi, het voelt als een deel van ons. Niettemin is dit het laatste verhaal op dit blog om niet in herhaling te vervallen. La Meuse toujours, et pour toujours...

Een grote verrassing

Een bezoek aan de Tefaf in Maastricht, een van de meest prestigieuze kunstbeurzen, is een waanzinnige beleving. Het enorme aanbod aan oude en moderne kunst die op een prachtige manier gepresenteerd wordt is zonder meer overweldigend. Schilderijen, boeken, incunabelen, beelden en allerhande voorwerpen, je kunt het zo gek niet bedenken. Ook al ben je geen koper, er valt enorm veel te genieten.

Met name als je argeloos van de ene stand naar de andere loopt en plotseling, totaal onverwacht, oog in oog staat met een schilderij van Jules Bastien-Lepage! En « Au temps des vendanges » is beslist niet zijn minste werk. Het is prachtig van coloriet en de compositie met de centrale figuur die haar hoofd wegdraait is ontegenzeggelijk opvallend.

Dit werk uit 1880 is een prachtig voorbeeld van zijn naturalistische stijl die heel goed past bij de keuze van zijn onderwerpen. Met name zijn impressies van het boerenleven in en rond Damvillers doen er hun voordeel mee.

Een galerie uit London bracht dit werk op de markt namens een particuliere verzamelaar. Het trok veel belangstelling, reden waarom het al gereserveerd was. De prijs viel helaas buiten mijn budget...

Insolite

Oude foto's zijn niet alleen mooi of informatief, maar vaak ook grappig. De eerste aanblik van deze foto (klik op de foto voor een vergroting) maakte mij echt aan het lachen omdat ik die man achter de omheining zo onnozel vond. Het lijkt alsof hij is opgesloten en zijn hond buiten het hek staat te lachen. Dit wordt nog versterkt door 's mans suffige uitdrukking op zijn gezicht en het mandje dat aan zijn arm bengelt. Bovendien staat er nog op de achtergrond heimelijk een groepje kinderen te koekeloeren.

Bij nader inzien heeft de man waarschijnlijk eieren geraapt en is de scène  dus helemaal niet zo mallotig als het op het eerste gezicht lijkt.

De foto stond overigens afgedrukt bij een aankondiging van een mis in l'Est républicain, de regionale krant. De afgebeelde kerk is het voormalige dorpskerkje van Ville-devant-Chaumont, een dorp in de omgeving. Het kleine bouwsel had overigens een klokketoren ter grootte van een flinke schoorsteen! Het dorp had het ongeluk om in de vuurlinie van de slag bij Verdun te liggen en werd in WO I met de grond gelijk gemaakt. Het huidige kerkgebouw heeft helaas niet de charme van destijds maar werd in de plompe bouwstijl van de jaren 1920 neergezet.

Ouwe meuk

In de negentiende eeuw was wijnbouw nog een algemeen voorkomende landbouwactiviteit in het noorden van de Meuse, tot een plantenziekte toesloeg en de wijngaarden verdwenen. Tegenwoordig worden er weer druiven geteeld in de regio, zij het op kleine schaal.

In Murvaux wordt de herinnering aan de wijnbouw levend gehouden met de openstelling van een kleinschalig streekmuseum. Een groep vrijwilligers heeft samen met de gemeente de handen ineen geslagen om dit museum van de grond te trekken en te beheren. De gemeente heeft het pand aangekocht, dat helemaal werd opgeknapt en ingericht om een beeld te geven van de wijnbouw en het boerenleven rond 1900.

Vele meubels, kledingstukken, gebruiksvoorwerpen en landbouwwerktuigen laten oude tijden herleven. Heel bijzonder is bijvoorbeeld een wasmachine uit 1920 waarin vuur kan worden gestookt om het water te verwarmen. Het geheel wordt mooi gepresenteerd en ook helder gedocumenteerd, dus "ouwe meuk" is eigenlijk geen goede kwalificatie. Een geweldig en uniek initiatief van overheid en plaatselijke vrijwilligers!

Het Maison vigneronne is geopend op zaterdag en zondag tijdens de zomervacantie.

Een fabeltje

 

Tijdens het pinksterweekeinde hebben we niet stil gezeten want de voortuin was aan een flinke schoonmaakbeurt toe na een heel groeizaam voorjaar. Als je niet regelmatig ter plekke kunt zijn dan moet je af en toe een grote actie houden. En een onderhoudsarme tuin is nu eenmaal een fabeltje, uitgevonden door mensen die een hekel hebben aan tuinieren of - erger nog - aan groen in het algemeen.

De coniferenhaag werd te lijf gegaan met een electrische en een traditionele heggeschaar, de romantische klimop - ook wel wintergroen genoemd - flink gekortwiekt, en de egelantier drastisch een kopje kleiner gemaakt. Veel werk, maar het resultaat mag er zijn!

In een dergelijke tuin moet je voor planten kiezen die tegen een stootje kunnen en het zonder verzorging kunnen stellen. Naast de bovengenoemde robuuste soorten zijn er nog de vetplanten (sedum) en de tuingeraniums die het wel redden. En als de buxus eenmaal is aangeslagen groeit hij geweldig uit!

De enige plant in ons voortuintje die een beetje vertroeteld wordt is de druif die tegen de gevel groeit. Hij is hoogbejaard maar heeft nog voldoende levenslust om wat vruchten te produceren. Dit tot groot genoegen van de mussen die op het spreekwoordelijke vinkentouw zitten te wachten tot ze rijp zijn.

En tot slot nog een tip: op de website van La Lorraine des jardins staan verscheidene tuinen in de regio die een bezoek waard zijn. Bonne promenade!

La taque

Het feit dat de houtkachel moest worden schoongemaakt - door verstopping van de afvoerpijp was het namelijk niet meer mogelijk om te stoken - gaf mij de gelegenheid om de haardplaat eens goed van dichtbij te bekijken. En het is een heel fraaie met een grote keizerskroon.

Er moet echter geen verband gezocht worden tussen de voorstelling op de plaat en het huis, want het is beslist geen château maar een gewoon arbeidershuis. Vroeger werden deze gietijzeren haardplaten in series gemaakt en men kon blijkbaar een model naar keuze aanschaffen. En het is natuurlijk maar de vraag of dit de originele plaat is die tijdens de bouw zo'n 200 jaar geleden werd aangebracht.

In Lotharingen wordt een dergelijke haardplaat « la taque » genoemd. Deze is er niet alleen voor de sier, maar is met name bedoeld om de warmte van het open vuur terug te kaatsen het vertrek in. In veel Lotharingse huizen bevindt zich achter de schoorsteen nog een (slaap)kamer met een ingebouwde kast. De haardplaat vormt de verbinding en kan dus warmte aan de andere ruimte doorgeven door de kastdeuren eenvoudigweg open te zetten. Buitengewoon slim als je bedenkt dat het vuur in de keuken vroeger de enige warmtebron was in het boerenhuis.

Bovendien kon ik nu eens in de schoorsteen naar boven kijken. Onderaan is deze ongeveer 2 meter breed maar hij loopt taps toe met een uitlaat ter grootte van een brievenbus! En gelukkig zaten er geen vogelnesten of andere blokkades in.

Montmédy

De citadel van Montmédy is ontegenzeggelijk een van de meest historische plekken in het noorden van de Meuse. Eeuwen geleden gebouwd door Vauban als een vesting op een strategische gelegen heuveltop, heeft het tot in de vorige eeuw dienst gedaan als militair verdedigingswerk.

Door de jaren heen is het immense bouwwerk behoorlijk in verval geraakt. Gelukkig zijn er tegenwoordig verschillende organisaties die zich bekommeren om het onderhoud van het bijzondere erfgoed, en samen met particuliere huiseigenaren en overheden wordt er hard gewerkt om de citadel in stand te houden. Restauratie van de gebouwen, leefbaarheid voor de bewoners, en bevorderen van toerisme zijn hierbij de belangrijkste doelstellingen.

Wat velen niet weten is dat in het begin van de jaren 1970 elk jaar een groep Nederlanders naar Montmédy kwam om er te werken. Daarbij ging het vooral om de vesting vrij te maken van allerlei wilde begroeiing zodat alles weer goed tot zijn recht kon komen. Maar ook werden vervallen onderdelen hersteld. Nu vele jaren later is er een blog waar de herinneringen aan die zomerkampen boven water worden gehaald. Heel erg leuk om te lezen en te bekijken!

La Grande Guerre

Dit jaar is het honderd jaar geleden dat de eerste wereldoorlog losbarstte. De herinnering hieraan is vandaag de dag nog altijd duidelijk aanwezig in het noorden van de Meuse aangezien dit gebied in de frontlinies lag. De eerste confrontaties tussen de Franse en Duitse legers vonden plaats rond Saint-Laurent. De oorlog richtte enorme verwoestingen aan en had een grote impact op de streek.

Een Franse soldaat geeft in zijn dagboek een ooggetuigeverslag van de vlucht van de dorpsbewoners vanwege het oprukken van de Duitse troepen (zie foto), eind augustus 1914. Uiteindelijk vonden zij in het zuiden van de Meuse een veiliger onderdak.

« Die avond keren we terug naar Longuyon om tegen middernacht weer te vertrekken zonder een moment geslapen te hebben. We gaan ons kamp opslaan in Saint-Laurent-sur-Othain op 9 kilometer van Longuyon, waar Generaal B. het bevel krijgt om het commando over te geven aan Generaal M.

De terugtrekking verloopt in goede orde, zonder verlies van wagens of kanonnen. En tot aan 11 september word er onophoudelijk slag geleverd. Voetje voor voetje trekken wij ons terug en moeten we terrein prijs geven, maar niet zonder grote verliezen toe te brengen aan de vijand. En we hebben pijn in het hart zonder te weten wat er gaande is rond deze terugtrekking die pas later kan worden verklaard.

Vanuit Saint-Laurent gaan we naar Dombras en vervolgens naar Merles (buurdorpen in de richting van Damvillers). De regimenten die opnieuw gegroepeerd en beter onder controle zijn, strijden zonder zwakte te tonen.

De radeloze inwoners versperren de wegen met hun karren waarop de vrouwen en kinderen zitten met matrassen, dekbedden en allerhande spullen die hen veeleer tot last zijn. Een boerenvrouw, met haar dochter achter zich aan, droeg drie hoeden die zo groot zijn als kerkklokken, een blauwe parasol en een paraplu. De dochter trok een koe voort aan een touw, en een kalfje van een maand oud trippelde er achteraan.

Voertuigen in allerlei soorten en maten, volgepropt met van alles en nog wat, reden maar door en blokkeerden de colonnes soldaten en artillerie en verlammen het doormarcheren van de konvooien.

De mensen huilden omdat ze in hun wanhoop alles achter hadden gelaten; de meesten hadden hun koeien in de stal gelaten en de varkens opgesloten. Het schouwspel van het verlaten van de dorpen was intriest. En de arme mensen draaiden zich telkens om en probeerden hun kerktoren nog te ontwaren, terwijl de ontploffingen van de granaten witte wolkjes in de lucht maakten. »

Meer hoef je eigenlijk niet te zeggen…

Midwinterwarmte

Tijdens de midwinterperiode is « warmte » een zogeheten trending topic en wordt op veel verschillende manieren geïnterpreteerd, doorgaans op het sentimentele af. Veel bezitters van een oud boerenhuis in Frankrijk geven er een praktische betekenis aan daar het niet altijd eenvoudig is om de tent warm te stoken om een gevoel van welbehagen te ervaren. Het ontbreken van centrale verwarming en ook slechte isolatie zorgen er voor dat er naar alternatieven gezocht moet worden.

De houtkachel en het houtfornuis zijn de eerste opties waarnaar gekeken wordt, terwijl electrische verwarming en petroleumkachels ook hoog scoren in Frankrijk. Maar het stoken op hout is ook een hoop werk want je moet zorgen voor een goede houtvoorraad en het vuurtje moet wel constant branden!

Gezelligheid speelt eveneens een belangrijke rol en kan leiden tot grote creativiteit. Wie voor het gemak kiest van een petroleumkachel maar het ook een sta-in-de-weg vindt, past een geweldige truc toe en plaatst deze gewoon in de houtkachel!

En wat te denken van een oude kachel waar het binnenwerk is uitgehaald en vervolgens met een flexibele buis wordt aangesloten op de centrale verwarming. Dit is toch veel sfeervoller dan een kale radiator, en zo krijgt een oude kachel weer een nieuw leven. Op « Verbouwen in Frankrijk » staan meer slimme ideeën.

Het knallende rood van rozebottels

Ooit stond er in het hoekje naast het raam van de keuken een mooie roos. Althans, dat vertellen de buren. Hij bloeide schitterend met rode bloemen. Helaas heeft deze roos het loodje gelegd, waarschijnlijk door gebrek aan onderhoud, en hebben we nooit van de bloemenpracht kunnen genieten.

Veel rozen zijn geënt op de onderstam van een krachtige groeier maar deze moet je goed in de gaten houden want anders neemt hij de overhand en is de mooie sierroos naar de vaantjes. Wat overblijft is een heel wilde egelantier die hard omhoog schiet, in mei weelderig bloeit met lichtroze enkele bloemen, en in het najaar een overdaad aan knalrode bottels presenteert.

Door middel van deze bottels zaait de egelantier zich uit en zodoende groeit er aan de voet van de druif een nieuw exemplaar. Al met al is het niet zo erg dat de oude roos verdrongen is want dit is een plaatje dat iedereen charmeert!

Westenwind

Doorgaans is Saint-Laurent gevrijwaard van heftige storm, regen en onweer die door de westenwind wordt aangevoerd. Het dorp ligt redelijk beschut achter de bossen die liggen aan de oostkant van de plaine de la Woëvre, waar dorpen als Dombras en Merles wel de volle laag krijgen.

Onlangs was het echter wel goed raak en was de stormwind niet te houden. De kapel die buiten het dorp aan de weg naar Marville was het slachtoffer. De kapel is gewijd aan Notre Dame de Bon Secours (OLV van de Goede Bijstand) en bovendien aan Saint Donat. Deze laatste zou bescherming bieden tegen weerkundige rampen. Maar helaas, het heeft niet gewerkt want de eeuwenoude linden moesten het ontgelden. En ook het kruis op het dak kreeg een flinke tik!

Mooie plaatjes

Iedereen kent ze wel, die boekjes met oude ansichtkaarten en foto's van Nederlandse dorpen in vervlogen tijden. Ze geven een nostalgisch beeld van hoe het vroeger was en zijn vooral interessant als je je bepaalde plekken of zelfs personen nog kunt herinneren.  Ik veronderstel dat in Frankrijk ook dergelijke albums in de handel zijn, met name van de grote steden. De talloze kleine dorpen op het platteland zullen het wel nooit zo ver geschopt hebben. Niettemin zijn er veel verzamelaars van oude kaarten en op veel brocantes en vide-greniers staan kramen met postkaarten in bakken, keurig geordend op onderwerp of departement.

Als je specifiek op zoek bent zie je dat sommige kaarten vaak worden aangeboden en kennelijk in groten getale zijn geproduceerd. Andere daarentegen lijken zeldzaam en daarmee soms pittig geprijsd. Met name de kaarten waar personen opstaan die eventueel herkend kunnen worden als familieleden en buren van weleer.  Op internet circuleren ook veel oude kaarten, die te vinden zijn door te zoeken op de term « anciennes cartes postales ». Vaak zijn deze simpelweg te downloaden zodat je eenvoudig een mooie collectie kunt opbouwen, of de kaarten worden als origineel of copie te koop aangeboden. Zo kan je zelf een mooi album samenstellen, eveneens via internet.

Mijn eerste oude postkaart van Saint-Laurent - met bovendien het huis in een glansrol - vond ik ooit op een rommelmarkt in Stenay, de kaart in dit stukje heb ik via internet gekocht. Het is een bijzondere gewaarwording om je onaanzienlijke arbeidershuisje op oude foto's terug te vinden. Waarschijnlijk was het de bedoeling van de fotograaf om een aantal dorpsgezichten te maken. Daarmee heeft hij wellicht onbewust een prachtig tijdsbeeld achtergelaten!

Landschapsvervuiling

In Saint-Laurent wordt nog veel op hout gestookt, een brandstof die ter plaatse in de natuur voorradig is. Nog weinig mensen zullen alleen de cuisinière in de keuken als enige verwarming in huis hebben want de centrale verwarming is gelukkig overal doorgedrongen. De brandstof hiervoor is over het algemeen huisbrandolie of propaangas, maar er wordt ook heel veel hout gebruikt. Lange tijd is hout uit den boze geweest omdat het vervuilend zou zijn maar nieuwe inzichten geven aan dat hout niet zo slecht is als men dacht. En het is bovendien een hernieuwbare brandstof.

De éoliennes bij Tellancourt

En daar zit hem nu juist de clou want fossiele brandstoffen zijn eindig: op = op! In de zoektocht naar alternatieven heeft Frankrijk vooral gewed op kernenergie en het overgrote deel van de productie van electriciteit vindt plaats in de kerncentrales die overal over het land zijn verspreid. Het grootste probleem hierbij is de veiligheid en de opslag van het nucleaire afval, dat is algemeen bekend.

Windmolens - éoliennes - lijken dan ook een ideale oplossing want op veel plaatsen waait er volop wind om de molens aan te drijven en de electriciteitsproductie is dan ook erg schoon. Toch schuilt er een addertje onder het gras: enerzijds zijn de windmolens niet onesthetisch en ze braken geen vieze rook uit, maar anderzijds zijn het enorme gevaartes die hun plaats opeisen in het landschap. Ze zijn van heinde en verre zichtbaar zoals de twaalf molens die rond het nabijgelegen Tellancourt (Meurthe-et-Moselle) zijn geplaatst. Je kunt niet om ze heen, en vooral de dorpsbewoners niet! Ik kan mij zo voorstellen dat de gemeentes die worden gevraagd om windmolens op hun territorium toe te laten, daarvoor gecompenseerd worden.

Alle kleine plattelandsgemeenten zijn armlastig en hebben veel moeite om het hoofd boven water te houden, laat staan om te investeren in het onderhoud van bestaande voorzieningen en het creëren van nieuwe om de leefbaarheid te bevorderen. Extra inkomsten zijn dus zeer welkom! Dit zal een zorgvuldige afweging behoorlijk in de weg staan...

Er liggen plannen klaar om in de regio Lotharingen meer gebruik te maken van windenergie. Daarvoor is een inventarisatie gemaakt die van elke gemeente aangeeft of de locatie geschikt is of niet, rekening houdend met de ligging en specifieke beschermingsmaatregelen voor landschap en bebouwing. Op deze lijst (zie annexe 2) wordt aangegeven dat Saint-Laurent een geschikte plek is, evenals een groot aantal gemeentes in de omgeving.

Wat te denken, want je kan je toch niet voorstellen dat er overal windparken zullen verrijzen? We willen echter wel onze huizen verwarmen en verlichten dus het dilemma dat zich aandient is groot. En de protesten laten zich al horen! Windenergie is een goede zaak, maar de molens moeten wel zorgvuldig verspreid worden om zo min mogelijk landschapsvervuiling te veroorzaken.

Opgeknapt!

Er zijn zo van die klussen die je door een vakman moet laten doen, zoals het opknappen van de luiken. Ze zijn al behoorlijk oud maar hebben de tand des tijds goed doorstaan want ze zijn van oerdegelijk eikenhout gemaakt. Niettemin was de buitenzijde flink door weer en wind aangetast en zat er bijna geen verf meer op. Een nieuwe laag verf zou er zo weer door de zon worden afgeblakerd. Wat te doen?

Een bevriende timmerman - in het Frans respectvol met « artisan » aangeduid - stelde voor om platen op de buitenzijde te lijmen zodat alles er weer fatsoenlijk zou uitzien. Op de foto is te zien dat het resultaat geweldig is en dat de maker terecht trots kan zijn! Mooi glad afgewerkt met de hengsels nog zichtbaar, dik in de grondverf en waar nodig stevig in de kit om het binnendringen van regen tegen te gaan.

Helaas ontbrak de tijd om er nog een laag mooie zachtgele verf op te kwasten, maar dat gebeurt ongetwijfeld tijdens een volgend bezoek.

Les temps modernes

Om het Franse platteland leefbaar te houden stelt de overheid van alles in het werk om om het de bevolking naar de zin te maken. Dat is een buitengewoon moeilijke opgave want de ontvolking is het grote spook dat al sinds de negentiende eeuw rondwaart. Alle voorzieningen – zoals scholen, gezondheidszorg, winkels, transport - staan zwaar onder druk en de economische malaise met een hoge werkloosheid gooit daar nog een flinke schep bovenop.

Er is echter een institutie dat de dans lijkt te ontspringen: het gemeentehuis. Omdat de Fransen van gemeentelijke herindeling niet veel wilden weten heeft ieder dorp zijn mairie. Zelfs een gehucht van nog geen vijftig zielen heeft een burgemeester, een gemeenteraad plus de huisvesting van het bestuurlijke apparaat.

De ironie wil dat er een hausse lijkt te zijn onstaan in renovaties van gemeentehuizen. Er is niet te ontkomen aan de moderne tijd! Zo is in Saint-Laurent de mairie verhuisd naar een nabijgelegen pand om samen te smelten met de Post, die op sterven na dood was. En hoe is dat aangepakt? Juist ja, modern! En dat betekent kunststof kozijnen en deuren in een heftige kleur, het interieur strak en glad zonder enige sfeer. Toegegeven, het zal efficiënter werken maar waar is de oude sfeer met de piepende deuren, de houten bureaus en de kasten gebleven?

In Dombras is het gemeentehuis van een armetierige ruimte zonder enige vorm van comfort verplaatst naar het château aan de overkant. Zo werd gelukkig een oud, vervallen gebouw met een karakteristieke uitstraling behouden voor het dorp.

En onlangs is in het naburige Grand-Failly met veel fanfare het gemeentehuis geopend. Het lijkt wel of zelfs de kleinste plaatsjes niet ontkomen aan de wens van de bestuurders om iets van grandeur achter te laten, ook al kunnen ze niet tippen aan de megalomane projecten van presidenten als Mitterrand en Pompidou. Gelukkig maar!

Verrassing!

Op een mooie Pinksterdag maak je met de auto een ritje door de omgeving van Saint-Laurent. Je geniet van het zonovergoten land van de Meuse dat zich in alle tinten groen en geel golvend uitspreidt en, bijna weer thuis, rijdt je door een van de vele kleine dorpjes, Vittarville.

Plotseling zie je langs de weg een reusachtig ooievaarsnest op een hoge betonnen EDF-paal! Een imposant gezicht want op het nest staat een vogel zijn of haar jong te voeren. Af en toe strekt het jong zijn nek en zijn lange snavel omhoog met de vraag om een lekker hapje. Gewoon langs de straat, in een dorp, waar auto’s met een zekere regelmaat door rijden. Toegegeven, Vittarville is met zijn 80 inwoners geen drukke stad, maar je zou vermoeden dat de ooievaar de rust van de weilanden rondom het dorp zou opzoeken.

Ruim twintig jaar geleden is in het nabijgelegen Damvillers begonnen met een projekt om de stand van de ooievaar te bevorderen. Dat dit goed gelukt is wordt bewezen door het feit dat deze trekvogel elk voorjaar weer terug komt en dat het aantal ooievaars is toegenomen.

Een zeer succesvol initiatief dus en een mooie verrassing voor de argeloze toerist!

Le printemps est arrivé

Ook al heeft het alom bekende liedje ‘Le printemps’ van Michel Fugain een heel hoog flower-power-gehalte, het is gewoon waar dat het voorjaar een hoop nieuwe energie losmaakt. Veel mensen zijn na de winter ongeduldig en kunnen niet wachten met het werk in de tuin. Spitten, zaaien, poten, snoeien en andere werkzaamheden zijn activiteiten die de ‘tuinspieren’ weer gaan activeren.

Op het Franse platteland is jardin altijd synoniem voor groentetuin want die geeft je tenminste te eten. De bloemetjes zijn ook populair maar komen toch op de tweede plaats. Voor het eenjarige (perk)goed is het nog een beetje vroeg maar als je momenteel bloemen wilt zien dan moet je naar het bos gaan. Omdat de bomen nog niet volledig in blad zijn kan het zonlicht nog goed doordringen tot de onderbegroeiing. En daar profiteren de voorjaarsbloeiers volop van! Met name de witte bosanemoon, sleutelbloem en pinksterbloem vormen uitgestrekte kleurige velden van witte, gele en violette bloemen.

Traditiegetrouw wordt er in het voorjaar grote schoonmaak gehouden. In Saint-Laurent heeft men zich dit jaar niet beperkt tot de huizen maar is er buiten ook van alles gebeurd. De lange rij populieren aan de rivier die zo goed de noordenwind tegenhield, heeft het veld moeten ruimen. Het staat een beetje kaal maar de peppel heeft nu eenmaal een korte levensduur. Daartegenover staat dat nu het uitzicht op het dal en de velden achter de huizen heel mooi is geworden en dat is ook wel wat waard. De vraag is wel of er weer nieuwe bomen zullen worden geplant.

Ontdekking van een kleinood

Het is al vaker opgemerkt dat de Meuse rijk is aan kleine monumenten. Om die te ontdekken heb je een oplettend oog nodig want ze bevinden zich vaak op de meest onverwachte plaatsen. Zo heeft Gérard Cady, een historicus gespecialiseerd in de geschiedenis en architectuur van Montmédy en omstreken, onlangs een mooie ontdekking gedaan.

Tijdens zijn onderzoek voor een nieuwe publicatie over het dorp Jametz ontdekte hij op de gevel van een schuur een zestiende eeuws beeldhouwwerk dat Christus aan het kruis voorstelt. Het is een zogeheten drievuldigheidsbeeld van de Vader, de Zoon en de Heilige Geest. Een ongewone plek voor een dergelijke sculptuur die je eerder verwacht bij een religieus gebouw of op een begraafplaats. Misschien was het lang onder een dikke laag crépi verborgen. Het lijkt sterk op de calvariekruisen die je buiten de dorpen langs de weg kunt vinden, bedoeld om de reiziger bescherming te bieden.

Ogenschijnlijk is Jametz een oninteressant dorp waar je snel doorrijdt. Maar wie de hoofdstraat verlaat ontdekt een oud dorp met karakteristieke boerderijen. Ooit was Jametz een vestingplaats compleet met omwalling en fortificatie. Resten hiervan zijn nog altijd zichtbaar aan de zuidkant van het dorp. Daar ligt ook een bijzondere wasplaats – met dubbel impluvium – dat in 2011 werd gerestaureerd.

Bron: l’Est Républicain, 9 februari 2012

Water in overvloed

Het noorden van de Meuse - en met name de Woëvre - is een zeer waterrijk gebied dat wordt doorsneden door talloze riviertjes en beekjes. De bevolking heeft daar altijd gretig gebruik van gemaakt voor de aanleg van bijvoorbeeld wasplaatsen en vijvers die voor verschillende doeleinden worden benut zoals de drinkwatervoorziening (Etangs du Haut-Fourneau bij Mangiennes). Overvloedige regenval zoals zich de laatste tijd heeft voorgedaan leidt echter ook tot overlast zodat hier en daar zelfs bruggen en wegen moeten worden afgesloten.

In het kleine dorp Delut doet zich een spectaculair hydrogeologisch fenomeen voor dat «les bouillons de Delut» wordt genoemd. Het water spuit dan als een geyser uit de grond en zet met name het gebied rond de kerk helemaal blank. Dit komt doordat het dorp op een zogeheten karstplateau ligt, een geologische laag van kalksteen. Door spleten dringt er water in de kalksteen waardoor deze deels wordt opgelost en er kuilen (dolinen) en schachten (orgelpijpen) ontstaan. Uit onderzoek is gebleken dat deze onderaards verbonden zijn met elkaar en dat er zelfs verbindingen zijn tussen de rivieren Othain, Loison, en Thinte.

Wie dit wil zien moet snel zijn want doorgaans duren de bouillons niet lang.

C’est curieux !

Onlangs stond er in de regionale krant een opvallend bericht: tijdens zijn staatsbezoek aan Armenië begin oktober had president Sarkozy een sculptuur aangeboden om de goede relatie tussen beide landen te onderstrepen. Daar is op zich niets vreemds aan ware het niet dat het een copie betrof van een beeld van Rodin dat de schilder Jules Bastien-Lepage voorstelt. Buitengewoon curieus!

Het origineel staat bij de graftombe van Bastien-Lepage in Damvillers, zijn geboorteplaats in het noorden van de Meuse. Men vraagt zich af waarom gekozen is voor dit specifieke kunstwerk dat werd opgericht ter nagedachtenis aan een bijzondere schilder die helaas jong is overleden en niet voor een oorspronkelijk werk dat de band tussen Armenië en Frankrijk symboliseert.

Niets lijkt te duiden op specifieke banden tussen beide kunstenaars en Armenië en een motivering van deze keuze is ook niet te vinden. Zowel de websites van het Musée Rodin als van de Franse regering en verschillende nieuwsbronnen geven geen uitsluitsel op dit punt. In een politiek getinte toespraak bedankte Sarkozy zijn gastheer Armenië weliswaar voor alles wat de Armeense vluchtelingen zijn land hadden gebracht, en bovendien is Frankrijk altijd een heel goede ambassadeur van de eigen cultuur, maar de achtergrond van deze gift blijft een groot raadsel.

Bastien-Lepage heeft slechts een klein oeuvre achtergelaten. Niet erg bekend bij een groot publiek maar kenners weten zijn werk op waarde te schatten. Een groot deel van zijn schilderijen is verspreid over musea in Europa, Amerika en Australië en een kleine collectie is te zien in het museum in de citadel van Montmédy. Wie houdt van de Meuse en van kunst kan niet om het werk van Jules Bastien-Lepage heen.

Terecht is Damvillers trots op zijn illustere zoon en zijn leven en werk worden zorgvuldig in herinnering gehouden. Men beschouwt dit dan ook als een erkenning van «hun» schilder die zo treffend het leven in een arm boerendorp in beeld heeft gebracht.